رویش زاگرس / سعید مرادی: پروژه کاوش منطقه کلگه زرین در شهرستان مسجدسلیمان را باید یکی از مهمترین فرصتهای فرهنگی، تاریخی و حتی اقتصادی این شهرستان دانست، ظرفیتی ارزشمند که در صورت برخورداری از حمایت مستمر و همهجانبه مسئولان شهرستان، از جمله نماینده و فرماندار محترم، میتواند نهتنها به شناسایی و صیانت بهتر از بخشی از هویت تاریخی این منطقه منجر شود، بلکه در آیندهای نهچندان دور، زمینهساز شکلگیری فصلی تازه در اقتصاد گردشگری مسجدسلیمان نیز باشد. اهمیت این پروژه از آنجا دوچندان میشود که مسجدسلیمان، افزون بر جایگاه ممتاز خود در تاریخ صنعت نفت ایران، از پیشینهای غنی در حوزه میراث فرهنگی و آثار تاریخی برخوردار است و هرگونه کشف، مطالعه و حفاظت از این ظرفیتها میتواند به بازتعریف جایگاه این شهرستان در سطح استان و کشور کمک کند.
کارشناسان و علاقهمندان به میراث فرهنگی معتقدند پروژه کلگه زرین صرفاً یک عملیات محدود باستانشناسی نیست، بلکه میتواند بهعنوان یک سرمایه راهبردی برای آینده فرهنگی و اقتصادی شهرستان مورد توجه قرار گیرد. تجربه بسیاری از مناطق تاریخی کشور نشان داده است هرگاه کاوشهای علمی با حمایت مدیریتی، تأمین اعتبار مناسب، حفاظت مستمر و معرفی حرفهای همراه شده، آن منطقه بهتدریج به یکی از کانونهای مهم گردشگری فرهنگی و تاریخی تبدیل شده است. بر همین اساس، انتظار میرود همه مسئولان شهرستان مسجدسلیمان، از مجموعه فرمانداری، نماینده، اداره میراث فرهنگی، شهرداری، شورای شهر، دستگاههای خدماتی، نهادهای فرهنگی و حتی بخش خصوصی، با نگاهی مسئولانه و آیندهنگر در کنار این پروژه قرار گیرند و از آن حمایت عملی و مستمر به عمل آورند.
بدون تردید، تکمیل روند کاوش در منطقه کلگه زرین میتواند به معرفی هرچه بهتر پیشینه تاریخی مسجدسلیمان کمک کند و این شهرستان را در مسیر جذب گردشگران علاقهمند به تاریخ، فرهنگ و تمدن قرار دهد. در چنین شرایطی، توسعه گردشگری فرهنگی میتواند به رونق مشاغل محلی، افزایش حضور سرمایهگذاران در حوزه خدمات گردشگری، تقویت زیرساختهای شهری، توسعه بومگردی و ایجاد فرصتهای جدید اشتغال برای جوانان منطقه منجر شود. به بیان روشنتر، حمایت از این پروژه صرفاً حمایت از یک محوطه تاریخی نیست، بلکه سرمایهگذاری بر آیندهای است که در آن مسجدسلیمان میتواند بخشی از ظرفیت اقتصادی خود را از مسیر گردشگری و خدمات وابسته به آن تأمین کند.
در شرایط فعلی، آنچه بیش از هر زمان دیگری باید مورد توجه قرار گیرد، افزون بر تخصیص اعتبارات لازم برای ادامه روند کاوش، مطالعات میدانی، مستندسازی و اقدامات تخصصی، صیانت از عرصه و حریم مصوب این محوطه تاریخی است. محوطههای تاریخی، سرمایههایی غیرقابل بازگشت هستند و کوچکترین غفلت در نگهداری و مراقبت از آنها میتواند خسارتهایی به بار آورد که در آینده جبرانپذیر نباشد. از همین رو، انتظار میرود شورای محترم تأمین و شهرداری مسجدسلیمان با جدیت از هرگونه ساختوساز در عرصه مصوب جلوگیری کنند تا این سرمایه ارزشمند از تعرض و آسیبهای احتمالی مصون بماند.
از سوی دیگر، یکی از مطالبات جدی فعالان این حوزه، تعیین تکلیف و تملک املاک، مغازهها، منازل مسکونی و دکههایی است که پیشتر با مجوز شهرداری و برخلاف ابلاغ سازمان وقت میراث فرهنگی اقدام به ساختوساز در این محدوده کردهاند. بدیهی است برای حفاظت اصولی از محوطه و فراهم شدن امکان تداوم کاوشها و برنامههای آتی، ضروری است شهرداری نسبت به تملک این املاک و ساماندهی وضعیت موجود اقدام کندتا از پیچیدهتر شدن مسائل حقوقی و اجرایی در آینده جلوگیری شود.
برخی فعالان حوزه میراث فرهنگی در گفتوگو با پایگاه خبری رویش زاگرس با اشاره به اهمیت این موضوع تأکید کردند که کلگه زرین میتواند به یکی از مهمترین برندهای تاریخی مسجدسلیمان تبدیل شود، مشروط بر آنکه مسئولان شهرستان با نگاهی فراتر از رویکردهای مقطعی، از آن حمایت کنند. یکی از این علاقهمندان گفت: مسجدسلیمان فقط شهر نفت نیست، این شهر از نظر تاریخی و فرهنگی نیز ظرفیتهای بزرگی دارد که متأسفانه آنگونه که باید معرفی نشدهاند. پروژه کلگه زرین فرصتی است تا بخشی از این هویت تاریخی دوباره دیده شود و اگر این مسیر با حمایت کامل ادامه پیدا کند، میتواند آینده بسیار خوبی برای شهرستان رقم بزند.
یکی دیگر از دوستداران میراث فرهنگی نیز با اشاره به لزوم حفاظت از این محوطه اظهار داشت: وقتی یک منطقه تاریخی مورد کاوش قرار میگیرد، طبیعی است که حساسیتها درباره حفظ آن بیشتر شود. امروز دیگر تنها بحث کاوش مطرح نیست، بلکه حفاظت از محوطه، مراقبت از یافتهها، جلوگیری از هرگونه آسیب و تأمین امنیت این محدوده هم باید جزو اولویتها باشد. اگر حفاظت بهدرستی انجام نشود، ممکن است بخشی از این میراث ارزشمند در معرض خطر قرار گیرد.
یکی از شهروندان جوان و علاقهمند به حوزه گردشگری نیز در اینباره گفت: ما در مسجدسلیمان به ظرفیتهای تازه برای اشتغال و رونق اقتصادی نیاز داریم. یکی از مهمترین این ظرفیتها گردشگری است. وقتی یک پروژه تاریخی مثل کلگه زرین تکمیل و معرفی شود، گردشگر به منطقه میآید و این حضور میتواند به رونق مشاغل محلی، خدمات شهری، فروش صنایعدستی و کسبوکارهای کوچک کمک کند. به نظرم مسئولان باید این موضوع را فراتر از یک پروژه اداری ببینند.
در همین حال، یکی دیگر از فعالان فرهنگی با تأکید بر نقش رسانهها و مردم در حمایت از این پروژه گفت: حفاظت از میراث فرهنگی فقط وظیفه یک اداره نیست، بلکه یک مسئولیت عمومی است. هرچه اطلاعرسانی درباره اهمیت کلگه زرین بیشتر شود، حساسیت اجتماعی نسبت به حفظ آن نیز افزایش مییابد. رسانهها میتوانند در این زمینه نقش مهمی داشته باشند و مطالبهگری برای حمایت از این پروژه را تقویت کنند.
واقعیت آن است که پروژه کلگه زرین امروز در نقطهای قرار دارد که تصمیمگیری درست درباره آن میتواند آثار بلندمدتی بر آینده شهرستان داشته باشد. اگر این پروژه با حمایت کامل مالی، فنی، اجرایی و حفاظتی همراه شود، میتوان امید داشت که در سالهای آینده مسجدسلیمان به یکی از مقاصد مهم گردشگری تاریخی و فرهنگی در استان خوزستان تبدیل شود. این اتفاق نهتنها به تقویت هویت تاریخی شهرستان کمک میکند، بلکه میتواند در بهبود چرخش اقتصادی شهر، افزایش حضور گردشگران، توسعه خدمات و ارتقای نشاط اجتماعی نیز تأثیرگذار باشد.
از این منظر، انتظار افکار عمومی و فعالان فرهنگی از مسئولان شهرستان آن است که پروژه کاوش منطقه کلگه زرین را بهعنوان یک اولویت مهم در حوزه توسعه فرهنگی و اقتصادی مسجدسلیمان مورد توجه قرار دهند و با حمایت مستمر، برنامهریزی دقیق و نگاه حفاظتی، زمینه تکمیل هرچه بهتر آن را فراهم کنند. بیتردید، مسجدسلیمان برای ساختن آیندهای پویا و ماندگار، نیازمند آن است که از داشتههای تاریخی و فرهنگی خود به شکلی هوشمندانه و مسئولانه بهره گیرد و کلگه زرین میتواند یکی از مهمترین نقاط آغاز این مسیر باشد.
در همین راستا، شایسته است از حمایتهای دکتر جوروند، مدیرکل میراث فرهنگی خوزستان، در اخذ مجوز کاوش و تسهیل شرایط اجرای این پروژه قدردانی شود، حمایتی که نقش مهمی در آغاز و پیشبرد این روند علمی و فرهنگی داشته است. تداوم چنین پشتیبانیهایی میتواند مسیر کاوش، مستندسازی و حفاظت از این محوطه ارزشمند را هموارتر سازد.